In 101 Dalmatiërs zie we hoe de twee dalmatiërs Pongo en Perdita hun baasjes bij elkaar weten te brengen door de liefde die de twee honden voor elkaar voelen. Met de komst van een nestje puppy’s lijkt het geluk niet op te kunnen, totdat Cruella opeens op de stoep staat. Zij wil kosten wat het kost de puppy’s hebben voor een nieuwe modecreatie. Echter is niet iedereen het daar mee eens en zo wordt gepoogd om Cruella’s plannen te dwarsbomen.


Dodie Smith, een Engelse schrijfster die zelf ook Dalmatiërs bezat, schreef het boek The Hundred and One Dalmatians uit 1956. Dit boek was de basis voor Disney’s tekenfilmadaptatie. Met een budget van 4 miljoen Dollar waren de productiekosten aanzienlijk lager dan zijn voorganger Doornroosje. Bij de eerste release op 25 januari 1961 was de film direct een hit en scoorde ook goed bij de releases in latere jaren.

Vanwege de hoeveelheid honden in de film zou je verwachten dat het een lang en arbeidsintensief proces was, zeker omdat de meeste honden van vele stippen voorzien moesten worden. Maar niets is minder waar, want er werd gebruik gemaakt van een nieuw proces genaamd het Xerox proces. Wat dit proces zo tijdbesparend maakt, is dat de tekening van de tekenaar direct gekopieerd wordt op de filmcel. Normaal werd dit met de hand overgetekend door de Ink & Paint Departement, iets wat natuurlijk veel meer tijd kost. Zeker met zoveel honden en nog veel meer vlekken, 6.469.952 stuks om precies te zijn, een ideaal proces. Daarmee werd er ook flink op de productiekosten bespaard.


Iedere hond had een specifiek aantal vlekken. Zo kun je Pongo herkennen aan zijn 72 vlekken. Perdita heeft er enkele minder met een totaal van 68. Ook al lijken de honden zwart-wit, dit is niet het geval. In de verflaboratoria van de Disney Studio’s werden de vele verschillende tinten en kleuren ontwikkeld. Voor de film 101 Dalmatiërs werden zo’n 1000 kleuren gemaakt, waarvan er 100 gebruikt werden voor de honden. Er moesten vele grijstinten gemaakt worden, zodat de vele honden in de diverse omgevingen, waaronder die met sneeuw, duidelijk te onderscheiden waren. Voor de vlekken en andere kleureffecten werd ongeveer 3000 liter verf gemaakt. Hier zou je wel 135 huizen van de buitenkant mee kunnen schilderen.


De casting van de stemmen van de film is (deels) door Walt gedaan. De Engelse Lisa Davis, de stem van Anita, was ooit gevraagd om naar Amerika te komen om de live-action versie van Alice uit Alice in Wonderland te doen, echter bedacht Walt zich en de plannen werden geschrapt. Lisa vertrok weer terug naar Engeland. Enkele jaren later keerde ze weer terug naar Amerika en in Walt’s zoektocht naar de stem van Cruella kwam hij opnieuw uit bij Lisa. Samen lazen ze een scène tussen Cruella en Anita. Walt deed de stem van Anita en Lisa die van Cruella. Lisa vond dat zelf dat ze het er slecht vanaf bracht en, met enige schrik, zei ze dat Walt niet goed zat met haar als Cruella en vroeg of ze Anita mocht proberen. Walt draaide de rollen om, waarbij hij Cruella deed en Lisa de stem van Anita. En daarmee had Walt zijn Anita voorzien van een stem. Disney Legend Betty Lou Gerson, die al eerder te horen was als de vertelster van Assepoester, werd uiteindelijk de gemene Cruella De Vil.


De Twilight Bark (Schemerblaf) in de film wordt normaal gebruikt door de honden om ’s nachts de roddels te verspreiden onder de honden in de buurt. Maar ook in de zoektocht naar de puppies werd dit gebruikt. De nieuwsbrief van Disney Feature Animation kreeg uiteindelijk ook de naam Twilight Bark, ontleend aan de ‘roddelpers’ onder de honden uit 101 Dalmatiërs.

Toen de film in 1961 in de Amerikaanse bioscopen draaide was het direct een publiekslieveling. Hij bracht enkel bij de eerste release al ruim 10 miljoen Dollar op. Echter was deze film niet direct de favoriet van Walt. Mogelijk had dit te maken dat hij minder betrokken was geweest bij de productie van de film. Verder was hij niet bepaald fan van het feit dat met het Xerox proces meer lijnwerk zichtbaar was, wat de kijker eraan bleef herinneren dat deze naar een serie tekeningen zat te kijken. Desondanks blijft de film een lieveling van vele Disneyfans.


Met Pasen, in april 1963, verscheen De Nacht van de Kouwe Neuzen in de Nederlandse bioscopen. Hoewel de film tegenwoordig bekend staat als 101 Dalmatiërs, was er bij de eerste release gekozen om de film een andere Nederlandstalige titel te geven. Ondanks dat de film een Nederlandstalige titel kreeg, was dit de eerste Disney Classic die in de originele versie verscheen, uiteraard wel met Nederlandse ondertiteling. Voorafgaand aan de bioscooprelease verscheen er in De Telegraaf een dagelijkse krantenstrip van de film, van 17 september 1962 tot en met 15 november 1962.


Bij de nieuwe bioscooprelease van 1973 verscheen de film wel onder de naam 101 Dalmatiërs in de bioscoopzalen. In 1982 kwam de film voor het eerst in de bioscopen met een Nederlandse nasynchronisatie. Harrie Geelen was hierbij verantwoordelijk voor de stemregie, daarnaast sprak hij zelf de stem van Pongo in.


Ook al kan de Nederlandse nasynchronisatie in net wat meer dan tien jaar niet heel erg verouderd zijn, toch besluit Disney om in 1995 voor de koopvideo release een nieuwe nasynchronisatie te laten maken. Deze verschijnt op de VHS die in 1996 uitgebracht wordt.


In maart 2000 verscheen 101 Dalmatiërs voor het eerst op DVD, uitgegeven door Warner Home Video. Acht jaar later verscheen de film, opgepoetst en wel, op dubbel-DVD met vele extra’s als Platinum Edition. Voor wie graag de eerste Nederlandse nasynchronisatie wil horen, is deze DVD een must have. Disney had, vermoedelijk per ongeluk, niet de gebruikelijke tweede, maar de eerste nasynchronisatie op deze uitgave gebruikt. De Platinum Edition verscheen ook in een box samen met 101 Dalmatiërs 2: Het Avontuur van Vlek in Londen. De meest recente uitgave van de film op DVD is van 2012. Deze bevat weer, zoals het hoort, de tweede nasynchronisatie van de Nederlandse taal.


Op 10 september 2012 verscheen 101 Dalmatiërs voor de eerste keer op Blu-Ray in High Definition. De film beschikt over de tweede Nederlandse nasynchronisatie. Dezelfde versie is ook te zien via een abonnement op Disney+, de streamingsservice van Disney.


Verzamel je Disney films op DVD en Blu-Ray? Dan mag deze klassieker uiteraard niet ontbreken. 101 Dalmatiërs op DVD en Blu-Ray is te koop bij onder andere Bol.com.
Bronnen: D23.com, Disneyinfo.nl en Delpher.nl